Wandelen in Kopenhagen
De Deense filosoof Søren Kierkegaard (1813–1855) nam elke dag een ‘mensenbad’ in de straten van Kopenhagen. Al wandelend dacht hij na. Hij schreef: “Bovenal, verlies uw verlangen om te wandelen niet. Elke dag loop ik mezelf naar een staat van welzijn en loop ik weg van elke ziekte. Ik heb mezelf naar mijn beste gedachten gelopen, en ik ken geen gedachte die zo belastend is dat je er niet van weg kunt lopen.”
Wij wandelden hem achterna. In november 2025 reisden wij, studiekring Kierkegaard van C.S.F.R. Amsterdam, naar Kopenhagen – dankzij de beurs die we kregen van Stichting De Honderd Gulden Reis.
Geschiedenis
Onze eerste dag bestond uit het leren kennen van historisch Kopenhagen. We bezochten het CPH Museum, waar een aantal van Kierkegaards persoonlijke bezittingen te zien zijn, waaronder de ring van zijn verloving met Regine Olsen. Het ging helaas maar om één vitrine, maar de rest van het museum hielp wel om de stad Kopenhagen beter te begrijpen. Er was een expositie over de evolutie van stedelijk geluid, van roepende marktvrouwen tot paardenhoeven op keien tot rinkelen van trams en het hoesten van mensen in sanatoria. De zintuiglijke opzet van de tentoonstelling was origineel; het zette aan het denken over hoe de stad in Kierkegaards tijd heeft geklonken.
Wandelen, wandelen, nog meer wandelen
De dag erna, zaterdag, hebben we heel Kopenhagen uitgespeeld. We bezochten de Trinitatiskerk, niet alleen vernoemd naar de drie-eenheid maar ook naar de drie functies van het gebouw. We woonden een concert bij in de Onze-Lieve-Vrouwe kerk met stukken van Purcell, Schutz en Reinberger. We beklommen voor het uitzicht de ronde toren, die uniek bleek vanwege het ontwerp om met paard en wagen naar de top te kunnen rijden. Ook bezochten we het koninklijk paleis en liepen we door de parken bij het Rosenborg slot en door het kunstzinnige Kristiana. Tussendoor warmden we op met chocolademelk, proefden we smørrebrød (dit woord staat in ons dispuutslied!) en hebben we zowaar geschaatst.
Tot slot bezochten we deze dag Kierkegaards graf. Op zijn grafsteen werd de volgende tekst, uitgekozen door Kierkegaard zelf, aangebracht, een couplet van een hymne.
Nog een korte tijd,
dan heb ik gewonnen,
dan is de hele strijd
in één keer verzwonden,
dan kan ik rusten gaan
in rozenzalen
en achter elkaar
met mijn Jezus praten.
Een existentiële ervaring in Gilleje
Op zondag reden we na een Deens-Lutherse kerkdienst noordwaarts, richting een natuurgebied waar Kierkegaard inspiratie vond. We wandelden het Søren Kierkegaard Pad van 12km in Gilleleje. We genoten van de winterse schoonheid van de kust en de daarbij gelegen graslanden én spotten wat bruinvissen.
De 22-jarige Kierkegaard onderbrak in de zomer van 1835 zijn studie theologie voor een vakantie hier; in de jaren daarvoor zijn vijf van zijn broers en zussen en zijn moeder overleden. De tijd in Gilleje is belangrijk voor zijn gedachtegoed. We stonden op dezelfde duin als waar hij stond ‘op een stille avond, wanneer de zee met diepe, maar stille ernst zijn lied aanheft, de drukke bezigheden van het leven verstommen en de vogels hun avondlied zingen’. Kierkegaard heeft hier een existentiële ervaring. ‘Toen voelde ik opeens hoe groot en klein ik ben; de grote machten van trots en ootmoed hadden zich vriendschappelijk verenigd. En gelukkig de man voor wie dat in ieder ogenblik van zijn leven mogelijk is; in wiens borst deze twee elementen niet alleen een vergelijk getroffen hebben, maar elkaar de hand gereikt en een stille bruiloft hebben gehouden.’
De studiereis tilde onze kennismaking met Kierkegaard naar een hoger niveau. Onze wandelingen door Kopenhagen gaven ons een indruk van zijn ‘mensenbad’. Maar misschien heeft het onze zondagse tocht aan Gilleje onverwacht nog wel het meest indruk gemaakt.
Hartelijke groeten van de kringleden
Henk-Jan, Gerben, Norah, Anne-Marie, Elsemarije en Anna
Studiekring Kierkegaard van C.S.F.R. Amsterdam. Dispuut Am.St.E.Lo.D.A.M.E.N.S.E.
Stichting De Honderd Gulden Reis 