Beste Stichting Honderd Gulden Reis,
Een impressie van onze reis naar Rome. We waren nog maar enkele uren gearriveerd, of we maakten een trip door de nabije omgeving. Ons oog viel meteen op de Santa Maria Maggiore, een van de zeven pelgrimskerken in Rome en de enige van de vier pauselijke basilieken waarvan het antieke bouwwerk intact bewaard is gebleven. We verwonderden ons over de architectuur. De koepel kreeg niet de minste aandacht, maar we hebben ook lang voor de apsis staan kijken. Op de triomfboog voor de apsis zijn mozaïeken uit de vijfde eeuw te zien en in de apsis zelf mozaïek uit de dertiende eeuw. We verwonderden ons over het schrijn van de Heilige Kribbe en over het enorme beeld van Paus Pius IX, op zijn knieën voor dit reliek, maar verplaatsten al snel weer onze aandacht naar het ontcijferen van de Bijbelse geschiedenissen- voornamelijk uit het Oude Testament- die in de mozaïeken in het middenschip verbeeld werden.
Een reis naar Rome leidt uiteraard naar Vaticaanstad. We begonnen in eerste instantie de culturele kant van deze bijzondere plek door een bezoek te brengen aan het Vaticaans Museum. Hier was zo enorm veel te zien dat het bijna teveel werd. Enkele hoogtepunten waren de Laocoon, de Stanza della Segnatura van Rafael en natuurlijk de Sixtijnase kapel. In fresco’s van Rafaël herkenden we uiteraard de filosofen in School van Athene maar ook Paulus, Augustinus en Thomas van Aquino in Dispuut over het Heilige Sacrament.
Na het museumbezoek gingen we op bezoek bij de basilisk die gewijd is aan Augustinus. Hier was kunst te vinden van de hand van Rafaël en Caravaggio. Ook is de tombe van de moeder van Augustinus, Monica, hier te vinden. Zij overleed in 387 in Ostia Antica, maar haar tombe werd in 1424 verplaatst naar de kerk in Rome.
Na het weekend, namen we de bus naar de catacomben net buiten de stad. De gids aldaar gaf ons een rondleiding door het drielagen-gangenstelsel. De versieringen bij de graven waren op veel plaatsen nog in goede staat. De bekende symbolen van de vis, het christelijke symbool, maar ook de verhalen van Jona in de vis, de wonderbare visvangt en het beeld van Jezus is de Goede Herder waren herkenbaar. Christenen kwamen tussen de graven jaarlijks of meerdere malen bij elkaar om te vieren en te gedenken met een maaltijd in de nabije aanwezigheid van hun dierbaren. Al wandelend over de oudste weg naar Rome, Appia Antica, probeerden we ons voor te stellen hoe de wereld er uit zag toen Paulus of Augustinus hier waren . Het was goed om even weg te zijn uit de overvolle vergulde kerken in Rome en in de catacomben stilgezet te worden bij de Hoop die deze Christenen door het leven droeg. Het ging hun niet om pracht en praal in dit leven, maar ze zochten hun heil in het toekomstige geluk van het leven na dit leven.
Het antieke Rome hebben we bijzonder gezien in het Forum Romanum. In het Colosseum lazen we dat hier niet systematisch christenen terecht werden gesteld, hoewel dit toch wel onder verschillende keizers is voorgekomen. Hier werd bevestigd dat brood & spelen iets voor het volk was. Onder het genot van een spel, handwerk en enkele alcoholische drank werden de beesten op de mensen losgelaten.
Op kleine afstand van deze ruïnes hadden we een gesprek met Amanda. Ze is katholiek met Joodse roots die in Rome woont en onderzoek doet naar Joods-Christelijke relaties. Met haar gingen we in gesprek over hoe zij haar geloof ervaart en konden we alle vragen stellen die we naar aanleiding van onze kerk bezoeken hadden opgedaan. Zo legde ze ons bijvoorbeeld uit hoe zij de heiligenverering ziet. Het liet ons nadenken over de vraag of wij als protestanten te veel vast zitten aan de kerk die we kunnen zien, terwijl ook de overleden gelovigen helemaal bij de Kerk van Christus horen. We kregen een mooi gesprek over wat het sacrament van het Heilig Avondmaal voor onszelf inhoudt. Dit gaf ons meer inzicht in hoe de rituelen rondom de Eucharistie werken. Door Amanda’s uitleg zagen we Calvijns wens om wekelijks het Heilig Avondmaal te vieren in een nieuw licht.
We merkten dat we door het gesprek veel van elkaar leerden. Je hoeft het niet over alles eens te zijn om het fantastisch te vinden om leeftijdsgenoten te ontmoeten die ook op zoek zijn naar antwoorden op de vraag hoe we ons geloof in de praktijk van het alledaagse leven kunnen laten zien en daarbij zich ook graag verdiepen in de traditie. Als katholieken en protestanten verschillen we in veel opzichten van elkaar, maar we delen ook zo enorm veel, waaronder dus ook grote reuzen in de kerkgeschiedenis als Augustinus. Hoe verschillend de omgang met zijn werk op bepaalde vlakken ook mag zijn.
De laatste dag bezochten we de havenstad Ostia Antica. We waren verheugd hier ook weer wat meer sporen te vinden van Augustinus. Door rond te lopen in de opgegraven stad kregen we een beeld van hoe Augustinus de stad aangetroffen moet hebben samen met zijn moeder.
Dit reisverslag is te beperkt om tot in detail in te gaan op alle dingen die wij geleerd hebben op onze reis. De gesprekken en de vragen die opkwamen waren eigenlijk nog het meest waardevol. In onze gesprekken kwam keer op keer terug dat we ons sterk verbonden voelden aan de traditie waar de katholieke kerk voor staat. De Bijbel als woord van God, de zoektocht in je eigen leven hoe we Hem moeten dienen en ook de verwondering over het wonder dat Hij Zichzelf wil verbinden aan en geven voor kleine mensen. Toch voelden we ons soms ook wat ongemakkelijk bij de kolossale kerken. Terugkijkend zijn we heel blij met alles wat we hebben gezien en geleerd over onze Katholieke medegelovigen en hebben genoten van alle kerkelijke kunst, en zijn we tegelijkertijd dankbaar voor de erfenis van de Reformatie.
Hartelijke groet,
Antonie, Carla, Esther, Judith, Marc en Teunie
leden van de Augustinuskring van Depositum Custodi
Stichting De Honderd Gulden Reis 