Studiereis Genève: in de voetsporen van Calvijn

“Wij moeten als het ware zwemmen in Calvijn” – G. van Leijenhorst over de C.S.F.R.

Na ons het afgelopen jaar tien avonden lang verdiept te hebben in Calvijn en het (neo)calvinisme, mochten wij een studiereis afleggen naar het hart van de Reformatie: Genève. Na ons door een biografie, twee werken over Calvijn en het (neo)calvinisme, verschillende preken en andere traktaten, en een belangrijk deel van de Institutie te hebben heen geworsteld, kwamen we redelijk beslagen ten ijs (al zeggen we het zelf). Toch heeft deze reis ons nog vele nieuwe inzichten opgeleverd en ons een concreter beeld doen vormen van veel dat wij over deze reformator gelezen hadden.

Op 24 mei 2024 begon de tien uur durende autoreis naar Zwitserland. Omdat we gelukkig vroeg weg waren gegaan, konden wij toch al eind van de middag aankomen in ons appartement net over de grens in Frankrijk. Na even kort bijgekomen te zijn en wat te hebben gegeten, konden wij ’s avonds de hoofdstad van de Reformatie betreden: Genève. We namen de tijd om de stad goed in ons op te nemen, wat erg goed lukte op de prachtige voorzomeravond die het was. Na een poos rond te hebben gelopen door de prachtige oude binnenstad en langs het meer, streken wij neer in een studentencafé om alvast een goede smaak van de stad te krijgen. Tot onze verrassing kwamen wij daar Calvijn al tegen, namelijk als het blonde Calvinus-bier uit de gelijknamige brouwerij van de stad. Omdat ons een uitgebreid programma te wachten stond, zijn we toch niet te lang blijven hangen en op tijd ons bed ingerold.

Zaterdagochtend zijn we er vroeg op uit getrokken om alles wat de stad ons op het gebied van het calvinisme te bieden had, te bezoeken en te bezichtigen. Onze dag begon erg goed met een bezoek aan het internationale Reformatiemuseum. Hier was een uitgebreide tentoonstelling te vinden over de Reformatie en de bloedige strijd die helaas veel is gevochten om haar bestaansrecht.

In de zaal die speciaal ingericht was over Calvijn, was het enige voorwerp te zien dat de man heeft nagelaten: een bescheiden drinkbeker (misschien veelzeggend). De tentoonstelling ging ook in op de beeldvorming omtrent de reformator, die lange tijd toch eenzijdig en verre van positief is geweest. Een leuk detail dat ons opviel, was dat veel van de portretten en prenten die in het museum hingen een Nederlands onderschrift hadden. Eén daarvan is goed blijven hangen:

“Dit is Calvinus beeld, die ’t Roomsche nest deed beven
En Goodes zeylich woort, heeft d’oude glans gegeven
Des Geests sin trof hij net, de kerck moet dankbaar zijn
Die noyt een Prediker soo trouw had als Calvyn.”

Na het museum bezochten wij de nabijgelegen kathedraal van Genève: de St. Pierre, waar Calvijn zelf vele malen is voorgegaan. Ook gingen wij naar het daarnaast gelegen Auditoire de Calvin, waar zijn collega John Knox een tijd heeft gestaan en waar nu nog altijd Engelse diensten zijn.

’s Middags hebben wij een stadswandeling gemaakt langs enige belangrijke plekken uit het leven van Calvijn. Zo kwamen we bijvoorbeeld langs de plek waar hij gewoond heeft en het Collège Calvin dat hij stichtte in 1559 en waar nog altijd les wordt gegeven. (In lijn met Calvijn hebben wij een pelgrimage naar zijn vermeende graf overigens overgeslagen.)

Onze wandeling eindigde bij het imposante Reformatiemonument, de 100 meter lange kalkstenen muur met 4 enorme beelden van Calvijn, Farel, Beza en Knox. Aan weerszijden hiervan staan enkele andere beelden van personen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de verbreiding van het reformatorisch gedachtegoed in Europa. Tot onze verbazing en lichte trots troffen wij daar ook een standbeeld van onze Vader des Vaderlands: Willem de Zwijger. De verspreiding van de reformatie lag tenslotte ook niet alleen bij theologen.

Op zondag woonden wij een Franstalige kerkdienst bij in de St. Pierre. Toevallig was dit een belijdenisdienst. Het was haast ontroerend om daar vele jongeren te zien die net als wij het gereformeerde geloof, waar Calvijn 500 jaar geleden voor streed, wilden belijden. Ook voelden wij ons verbonden met deze gemeente door de zeer herkenbare wijze waarop de psalmen en liederen gezongen werden.

Zondagmiddag hebben wij nog een bezoek gebracht aan het museum in Maison Tavel (hetgeen gratis was en daarom enigszins goed te praten voor onze gereformeerde inborst). Dit oudste middeleeuwse huis van de stad huisvest een tentoonstelling over de geschiedenis van Genève. Niet tot onze verbazing maakten ook Calvijn en de reformatie daar in dit museum een belangrijk deel van uit.

Na nog enige tijd door de stad gestruind te hebben, besloten wij de rustdag verder écht goed ten uitvoer te brengen aan het meer. Om terug te komen op bovenstaand citaat: na het uitvoerig zwemmen in de Reformatietraditie van Genève, hebben wij ook nog even gezwommen in Lac Léman, om ook te genieten van deze vrucht van de Reformatie: de zondagsrust.

Studiereis naar Genève van een studiekring van Sola Scriptura, studentenvereniging van de C.S.F.R.